واردات ۲.۷ میلیون تن گندم و وابستگی یک میلیارد دلاری به دلالان خارجی

در حالی که مسؤولان با افتخار از «جشن خودکفایی» و عدم نیاز به بیگانگان سخن می‌گویند، آمار گمرک نشان می‌دهد که وابستگی به واردات گندم همچنان ادامه دارد. واردات نزدیک به ۳ میلیون تن گندم در ۱۰ ماه، واقعیتی تلخ از وابستگی یک میلیارد دلاری به دلالان روسی و اماراتی را به تصویر می‌کشد.

واردات گندم و نقایص سیاست‌گذاری

آمار رسمی گمرک نشان می‌دهد که در ۱۰ ماه اخیر، ۲.۷ میلیون تن گندم خارجی وارد کشور شده است. این موضوع به وضوح نشان می‌دهد که یا آمار تولید گندم «نمایشی» است یا سیاست‌های حمایتی ایجاب کرده که گندم داخلی به جای تأمین سفره مردم، از مسیرهای غیررسمی در بازار توزیع شود.

گزارش جدید گمرک از واردات ۲.۷ میلیون تنی گندم، زنگ خطر جدی را برای امنیت غذایی به صدا درآورده است. با اینکه هر سال از جشن خودکفایی بحث می‌شود، خروج یک میلیارد دلار ارز برای خرید گندم از روسیه و واسطه‌هایی مانند امارات، به وضوح نشان‌دهنده یک «خودکفایی صوری» است.

مشخصات واردات گندم

• گندم وارداتی: ۲ میلیون و ۷۵۰ هزار و ۱۸۳ تن
• ارزش واردات: ۹۶۷ میلیون و ۵۵۲ هزار و ۶۷۶ دلار
• کشورهای مبدأ: روسیه، امارات متحده عربی و ترکیه

روسیه بزرگ‌ترین فروشنده گندم به ایران است و از ابتدای سال جاری یک میلیون و ۵۱۴ هزار و ۳۷۹ تن گندم به ارزش ۵۳۴ میلیون و ۲۱۰ هزار دلار فروخته است. امارات متحده عربی نیز در این مدت ۷۰۷ هزار و ۶۰۸ تن گندم به ارزش ۲۴۷ میلیون و ۲۱۲ هزار و ۵۷۶ دلار به ایران صادر کرده است.

ترکیه نیز سومین فروشنده گندم به ایران است که ۵۲۸ هزار و ۱۹۵ تن به ارزش ۱۸۶ میلیون و ۱۲۹ هزار دلار به ایران ارسال کرده است.

چالش‌های امنیت غذایی

تکیه به واردات از کشورهایی مشخص، ریسک بالایی را برای تأمین نان مردم ایجاد می‌کند؛ چرا که بیش از ۵۵ درصد واردات گندم مستقیماً از روسیه تأمین می‌شود. هرگونه تنش سیاسی یا مشکلات ترانزیتی می‌تواند تأمین نان را با بحران مواجه کند.

به علاوه، ایران به دلیل تحریم‌های بانکی و مشکلات پرداخت ارز، ناگزیر است از طریق واسطه‌های غیرمستقیم گندم وارد کند، که هزینه‌های بالایی را به همراه دارد. بنابراین، واردات یک میلیارد دلاری گندم می‌تواند به خروج ارز قابل توجهی از کشور منجر شود.

نتیجه‌گیری

دولت باید به جای واردات و خروج ارز، بر حمایت از کشاورزان داخلی تمرکز کند. وقتی کشاورز می‌بیند دولت دلار برای خرید گندم خارج می‌کند اما به مطالباتش توجهی نمی‌کند، انگیزه خود را برای تولید محصولات کشاورزی از دست می‌دهد.

در نهایت، آمار گمرک نشان می‌دهد که «خودکفایی گندم» تنها یک شعار بوده و تا زمانی که نگاه وزارت جهاد کشاورزی به بهره‌برداری از کشتی‌ها باشد، تأکیدات مقام معظم رهبری تنها در حد یک آرزو باقی خواهد ماند.