تاثیر توافق ایران و آمریکا بر قیمت دلار چگونه خواهد بود؟
تحلیلها نشان میدهند که در صورت توافق میان ایران و آمریکا، بازار ممکن است در کوتاهمدت واکنش هیجانی نشان دهد و دلار احتمالاً افت قابلتوجهی را تجربه خواهد کرد. حتی پیشبینی کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی قیمت دلار نیز مطرح شده است.
به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از اعتماد، حسین سلاحورزی نوشت: کاهش قیمت دلار و سکه در روزهای اخیر باید تنها نوسان عادی بازار تلقی نشود. واقعیت این است که بازار ارز ایران در سالهای اخیر بیشتر به «ریسک سیاسی» واکنش نشان داده است تا به متغیرهای اقتصادی. هماکنون، بخشی از کاهش قیمتها به دلیل حسی است که بازار از احتمال افزایش توافق میان ایران و آمریکا دارد که باعث کاهش نگرانیها درباره آینده شده است. اما نکته مهم این است که برخی افراد بیش از حد خوشبین یا صرفاً هیجانی به تحلیل میپردازند.
اگر بخواهیم واقعبینانه نگاه کنیم، باید بین «اثر روانی توافق» و «اثر واقعی اقتصادی توافق» تمایز قائل شویم. بازار به طور معمول قبل از وقوع رویدادها واکنش نشان میدهد. این بدان معناست که اگر احتمال توافق بالا برود، ممکن است دلار کاهش یابد؛ حتی پیش از اجرای عملی توافق، چرا که بخشی از قیمت روز دلار در ایران، ناشی از ترس، نااطمینانی، تحریم، نگرانی از جنگ، محدودیتهای نقل و انتقال پول و بیاعتمادی به آینده اقتصاد است. طبیعی است اگر بازار احساس کند این ریسکها کاهش یافته، قیمتها نیز ممکن است کاهش یابند.
اما این تصور که اگر توافقی حاصل شود، همه چیز به شرایط سالهای اولیه برجام بازمیگردد، به نظر تحلیل صحیحی نیست. اقتصاد فعلی ایران با اقتصاد سال ۱۳۹۴ تفاوتهای قابلتوجهی دارد. آن زمان حجم نقدینگی به این اندازه افزایش نیافته بود و فرسودگی اقتصادی به شدت کنونی نبود. همچنین آسیبهای سرمایهگذاری داخلی و خارجی کمتر و سطح اعتماد عمومی به اقتصاد و پول ملی نسبت به امروز در وضعیت بهتری بود. مشکل اقتصاد ایران تنها تحریم نیست که با یک توافق تمامی مشکلات مرتفع شود. امروز با تورم مزمن، کسری بودجه سنگین، ناترازی شدید در بانکها، رشد بیرویه نقدینگی و کاهش سرمایهگذاری مواجه هستیم. حتی در صورت حصول توافق، این مشکلات به طور فوری حل نخواهند شد.
توافق ممکن است فشار را کاهش دهد، برخی از ریسکها را از بین ببرد و فروش نفت و دسترسی به منابع ارزی را تسهیل کند، اما به معنای درمان کامل اقتصاد نیست.
به همین دلیل، اگر توافقی حاصل شود، احتمالاً بازار در کوتاهمدت به طور هیجانی واکنش نشان میدهد و دلار ممکن است کاهش قابلتوجهی را تجربه کند؛ حتی احتمال کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی نیز وجود دارد. واکنش بازار ایران به اخبار سیاسی همیشه افراطی بوده است؛ چه در افزایش و چه در کاهش. بنابراین ممکن است برای مدتی نرخهایی در محدوده ۱۴۰ تا ۱۵۰ هزار تومان مشاهده شود. اما تصور برخی که دلار به ارقام بسیار پایینتری بازمیگردد، به نظر میرسد واقعبینانه نیست، مگر اینکه توافقی بسیار گسترده و پایدار به همراه اصلاحات جدی اقتصادی در داخل صورت گیرد که تاکنون نشانهای از آن مشاهده نمیشود.
در زمینه سکه و طلا نیز سوءبرداشتهای رایج وجود دارد. بسیاری بر این باورند که اگر قیمت دلار کاهش یابد، سکه نیز به همان نسبت سقوط خواهد کرد. اما قیمت سکه فقط تابع دلار نیست؛ قیمت جهانی طلا نیز از عوامل مهم تأثیرگذار است. در حال حاضر، بازار جهانی طلا به دلیل تنشهای سیاسی، جنگها، نگرانیهای اقتصادی و سیاستهای ایالات متحده همچنان در سطح بالایی قرار دارد؛ بنابراین حتی اگر قیمت دلار داخلی کاهش یابد، ممکن است سکه به اندازهای که تصور میشود افت نکند.
علاوه بر این، در ایران طلا برای بسیاری از مردم به عنوان پناهگاهی امن شناخته میشود. زمانی که اعتماد به آینده اقتصاد پایین باشد، مردم معمولاً بخشی از سرمایه خود را به سمت طلا هدایت میکنند که به همین دلیل معمولاً افت قیمت سکه کمتر از افت دلار است.
از سوی دیگر، اگر مذاکرات شکست بخورد یا توافق صرفاً ناپایدار باشد، بازار میتواند به سرعت به شرایط قبلی بازگردد، چرا که بخشی از کاهش فعلی دلار ناشی از امید به توافق است. اگر این امید از بین برود، انتظارات تورمی و نگرانیها دوباره فعال خواهند شد و بازار ممکن است وارد موج جدیدی از افزایش قیمتها شود.
برداشت من این است که توافق احتمالی میتواند در کوتاهمدت شوک کاهشی جدی به بازار ارز و سکه وارد کند و بخشی از التهاب اقتصادی را کاهش دهد. اما این تصور که صرفًا با توافق تمامی مشکلات اقتصادی ایران حل خواهد شد یا ارزش پول ملی به طور کل احیا میشود، نشاندهنده خوشبینی بیش از حد است. اقتصاد امروز ایران با مشکلاتی عمیقتر از صرف تحریم مواجه است و بدون اصلاحات واقعی در ساختار بودجه، بانکها، سیاستهای پولی و فضای سرمایهگذاری، حتی توافق نیز تنها میتواند بخشی از بحران را کنترل کند و نه اینکه آن را کاملاً از بین ببرد.