روایت فیلم مستند «آخرین زنگی زمانه» از قهرمان فراموش‌شده سید حسن رزاز

2026/02/20 · 07:00
روایت فیلم مستند «آخرین زنگی زمانه» از قهرمان فراموش‌شده سید حسن رزاز

فیلم مستند «آخرین زنگی زمانه» به کارگردانی مهرداد خاکی در جشنواره تلویزیونی مستند به نمایش درآمده و امشب از شبکه مستند سیما پخش می‌شود.

خاکی در توضیحاتش درباره سوژه این فیلم مستند گفت: «آخرین زنگی زمانه» پرتره‌ای از سید حسن رزاز، پهلوان دوران قاجاری است. این فیلم به روایت پهلوانی می‌پردازد که در تاریخ گم شده است و هدف من این بوده که نام سید حسن رزاز را زنده کنم و از غبار فراموشی بیرون بیاورم.

وی در ادامه درباره انگیزه‌اش برای ساخت این مستند سخن گفت و افزود: از دوران نوجوانی به ورزش‌های زورخانه‌ای علاقه‌مند بودم. به‌خصوص اینکه در نزدیکی محل زندگی‌ام یکی از زورخانه‌ها قرار داشت و پهلوانان آنجا را از نزدیک می‌دیدم. با تعطیلی بسیاری از زورخانه‌های شخصی و باقی ماندن تنها چند مورد در تهران، این موضوع به دغدغه‌ای برای من تبدیل شد. در گفتگو با پیشکسوتان ورزش زورخانه‌ای تنها یک نام، سید حسن رزاز، به زبان می‌آوردند؛ به همین دلیل به سراغ زندگی او رفتم که در نهایت به ساخت مستند «آخرین زنگی زمانه» انجامید.

او یادآور شد که فیلمش در ژانر پرتره ساخته شده است و داستان زندگی سید حسن رزاز را از زمانی که به عنوان پهلوان مشهور پایتخت شناخته می‌شد تا زمان فوتش روایت می‌کند. او بیان کرد: «سید حسن رزاز یکی از افرادی بود که در تاریخ ایستادگی کرده و در ماجرای به توپ بسته شدن مجلس با مردم همراه بود. او حتی توسط محمدعلی شاه محکوم به اعدام و تبعید شد.»

این فیلمساز درباره روند تحقیق و پژوهش مستند خود توضیح داد: پژوهش این فیلم شش ماه به طول انجامید و بخش بزرگی از آن تحقیقات میدانی بود. تحقیقات کتابخانه‌ای برای من کافی نبود، زیرا نوشته‌های موجود به صورت اساطیری به زندگی او پرداخته بودند. به همین دلیل به تحقیق‌های میدانی پرداختم و از نوه‌های سید حسن و بستگان او اطلاعاتی کسب کردم. به جالب است بدانید که تنها ۱۲ عکس از سید حسن رزاز وجود دارد که یافتن آنها نیز دشوار بود.

خاکی در مورد فرم روایی مستند آخرین زنگی زمانه اظهار کرد: پس از اتمام فیلمنامه، تصمیم گرفتم هیچ بازیگری در فیلم نباشد و فقط از روایت استعاری استفاده کنیم. به همین دلیل در تاریکخانه عکس سید حسن رزاز را ظهور دادیم و تا زمان مرگ او که بسیار مبهم و پرماجرا بود، پیش رفتیم. ساخت این فیلم تقریباً دو سال و نیم به طول انجامید که شامل شش ماه تحقیق و پژوهش، یک سال نگارش فیلمنامه و یک سال نیز پروسه ساخت و پس از تولید بود.

عوامل تولید این مستند به شرح زیر هستند:

  • کارگردان: مهرداد خاکی
  • نگارش فیلمنامه: خسرو نقیبی
  • روایت فیلم: زنده یاد همایون ارشادی
  • فیلمبردار: محمود پری
  • صداگذار: ندا محسنی
  • اصلاح رنگ: مجد وفایی

براساس اعلام، فیلم مستند «آخرین زنگی زمانه» امشب جمعه ۱ اسفند ساعت ۱۹ از شبکه مستند سیما پخش خواهد شد و بازپخش‌های آن در ساعت ۲۴ جمعه ۱ اسفند و ۹ صبح شنبه ۲ اسفند ارائه می‌شود.